جزوه شماره یک

مقدمه:

بیماری : هر گونه اختلال در کار طبیعی بدن را بیماری می گویند .

عوامل ایجاد بیماری :     1 عوامل داخلی ( فیزیولوژیک )          2- عوامل خارجی (میکروبی)

1- بیماری هایی که توسط عوامل فیزیولوژیک ایجاد می شوند را بیماری فیزیولوژیک گویند مثل : بیماری فشار خون،  میترال،    بیماری MS ، انواع سکته های قلبی و مغزی و.....

چون در بیماری های فیزیولوژیک، عامل میکروبی وجود ندارد، عفونت ایجاد نمی کند و به همین دلیل از فردی به فرد دیگر سرایت نمی کند پس واگیردارنیز نمی باشند .

2- عوامل میکروبی می توانند بیماری های عفونی را بوجود آورند مثل : باکتری ها، ویروس ها ، قارچ های میکروسکوپی و....

دربیماری های عفونی چون عامل بیماریزا وجود دارد می تواند از فردی به فرد دیگر سرایت کند پس واگیردار می باشند ولی نحوه سرایت متفاوت می باشد مثلاً عامل بیماری سرماخوردگی وآنفلوآنزا، ویروس هایی هستند که توسط هوا منتقل می شوند ولی عامل بیماری مالاریا، نوعی تک سلولی است که توسط حشرات منتقل می شوند و..........

برخی از بیماری های عفونی به دلیل نحوه ی خاص انتقال عامل میکروبی آن، غیرواگیرهستند. مثل روماتیسم قلبی، تب مالت، کزاز.

در بدن جانداران مختلف مکانیسم هایی وجود دارد که به نوعی با عوامل ایجاد اختلال درکار بدن مبارزه می کنند.

در محیط اطراف ما انواع مختلفی از میکروب های بیماریزا، مانند باکتری ها، ویروس ها و قارچ ها به فراوانی وجود دارند و بدن ما خواسته یا ناخواسته با آنها برخورد داشته و ارتباط دارد.

در بدن ما دستگاهی مانع از ورود، تکثیر و فعالیت عوامل بیماریزا و در نتیجه بروز بیماری می شود و به دستگاه ایمنی مشهور است .

اجزای تشکیل دهنده دستگاه ایمنی بدن ما عبارتند از :

 1 میلیاردها گلبول سفید + ماکروفاژها     2   میلیاردها مولکول پروتئینی      3 پوست      4 اندام های لنفی      

اندام های لنفی عبارتند از : 1- تیموس ( محل بلوغ لنفوسیت های T )  

 2 مغز استخوان (محل تولید سلول های خونی )          3 لوزه ها

4 گره های لنفی ( محل بلوغ و استقرار گلبول های سفید )      

 5 آپاندیس

 

وظایف دستگاه ایمنی بدن :

 1 جلوگیری از ورود میکروب ها به بدن

2 -  به دام انداختن وخروج مواد خارجی از بدن

3 ایجاد محیط نامساعد برای زندگی میکروب ها در سطح بدن

4 تشخیص و از بین بردن یا بی خطر ساختن میکروب ها

5 تشخیص و بی خطر ساختن مواد بیگانه وارد شده به بدن

6 تشخیص و از بین بردن سلول های خودی سرطانی شده

تعریف دفاع: مقاومت بدن در مقابل عوامل بیماریزا را دفاع گویند .

 

بدن ما در مقابل عوامل بیماریزا دو نوع دفاع انجام می دهد که عبارتند از :      

 1- دفاع غیراختصاصی             2 دفاع اختصاصی

 

دفاع غیراختصاصی : نوعی مکانیسم دفاعی است که در برابر اغلب میکروب ها به طور یکسان عمل می کند .

در این نوع دفاع، مکانیسم عمل متفاوت است مثلا" برخی اجزای دفاع غیراختصاصی از ورود میکروب ها به بدن جلوگیری می کنند در نتیجه بین عوامل خارجی، میکروبی و غیرمیکروبی تفاوت قائل نمی شوند مثل پوست.

 ولی برخی از عوامل تا حدودی بین میکروب ها و عوامل غیرمیکروبی تفاوت قائل می شوند مثلا" گلبول های سفیدِفاگوسیت در این مکانیسم سلول های باکتری را از سلول های خودی تشخیص می دهند ولی بین سلول های باکتری شناسایی (تشخیص) صورت نمی گیرد.

اجزاء دفاع غیراختصاصی شامل :

 1ـ پوست  2ـ لایه های مخاطی 3ـ التهاب  4ـ تب  5ـ پروتئین ها(مکمل واینترفرون)  6ـ گلبول های سفید بجز لنفوسیت ها

دفاع غیر اختصاصی، نخستین خط دفاعی بدن است که در برابر همه میکروب ها به طور یکسان عمل می کند .

چون دفاع غیراختصاصی نمی تواند میکروب های مختلف را از یکدیگر تشخیص دهد به این نام خوانده می شود .

دفاع غیراختصاصی دارای دو خط(سد) دفاعی است :

الف ) نخستین خط(سد)دفاع غیراختصاصی شامل : 1 پوست  و 2 لایه های مخاطی است

یاد آوری : بافت پوششی قسمت های خارجی بدن و قسمت های درونی حفره ها و مجرا های درون بدن را می پوشاند .

تذکر : بافت پوششی دو نوع می باشد 1) بافت پوششی  2- بافت ترشحی

بافت پوششی اگر یک لایه باشد (ساده) در تبادل مواد و گازها در بدن نقش دارد ولی اگر چند لایه باشد نقش محافظت از بخش های زیرین را بر عهده دارد .

سلول های بافت پوششی چند لایه ( مرکب ) دائما" در حال تقسیم هستند بنابراین سلول های سطحی را به سمت خارج می رانند و چون به این ردیف سلول ها غذا نمی رسد، رفته رفته می میرند و لایه شاخی پوست را به وجود می آورند .

بافت ترشحی در پوست، ترکیبات متفاوتی ترشح می کند مثل چربی، عرق، اشک، بزاق و .... که هریک به طریقی از هجوم میکروب ها به بدن جلوگیری می کنند .

پوست سطح داخلی لوله گوارش، مجرای اداری ومجاری تنفسی، سلول های شاخی ندارد اما با لایه ای مخاطی پوشیده شده است.

سلول های لایه ی موکوزی در بافت پوششی، پروتئینی به نام موسین ساخته و برسطح خارجی غشای خود ترشح   می کنند.

این پروتئین با جذب آب فراوان تبدیل به مایعی لزج و لغزنده وچسبنده (به نام مخاط یا موکوز)شده که سطح درونی لوله ها، مجاری و حفره های بدن را می پوشاند حال به این لایه ی لزج (لغزنده) و چسبنده، لایه ی مخاطی گویند.

لایه ی مخاطی در لوله ها، مجاری و حفره های مختلف بدن، ترکیب و نقش های متفاوتی داردمثلاً در ساختار آن در نای با ساختار آن در مجرای گوش خارجی فرق دارد.

ترشحات لایه ی موکوزی عبارتند از:

       1 پروتئین موسین است که با جذب آب به صورت ژله مانند وچسبناک در می آید .

      2 آنزیم لیزوزیم :  باعث تخریب دیواره باکتری ها می شود .

      3 آب :  به همراه پروتئبن در این لایه وجود دارد .

نقش لایه مخاطی :

          1   مرطوب کردن درون حفره ها و مجاری بدن

  2   به دام انداختن میکروب ها به کمک خاصیت لزج و چسبنده بودن

  3 تخریب دیواره باکتری ها به کمک آنزیم لیزوزیم

  4 دفع میکروب  و ذرات خارجی به کمک مژه ها

 مجاری تنفسی دارای بافت پوششی استوانه ای مژکدار است که با ترشح مخاط میکروبها وذرات گرد وغبار موجود در هوا به آن متصل شده وبه کمک حرکات مژک ها (که همواره به سمت حلق در حرکتن4) به سوی حلق رانده می شوند که نهایتا" یا بطور ارادی از دهان به صورت خلط به خارج منتقل می شود ویا به صورت خلط در اثر بلعیدن وارد معده می شوند که تحت تأثیر شیره ی معده قرار گرفته و میکروب های آن از بین می روند .

برخی از باکتری های همزیست درون مخاط نقاط مختلف بدن مستقرند که از رشد وتکثیر میکروب های بیماریزا درآنجا جلوگیری  می کنند، به همین دلیل مصرف زیاد داروهای آنتی بیوتیک باعث از بین رفتن باکتری های همزیست شده و درنتیجه باکتری های همزیست، بدن را در مقابل هجوم میکروب ها محافظت نمی کنند.

خلط عبارتست از : مایع مخاطی + میکروب ها و ذرات خارجی

دراشک چشم، ترشحات بینی، ترشحات مجرای گوش و بزاق دهان، آنزیم لیزوزیم وجوددارد که موجب تخریب دیواره باکتری ها می شود ولی بر سایر میکروب ها از جمله ویروس ها بی تأثیر می باشد.

آنزیم لیزوزیم بر دیواره باکتری ها تأثیر دارد چون ویروس ها سلول نیستند ودیواره ندارند بنابراین بر ویروس ها بی تأثیر است .

/ 0 نظر / 148 بازدید